Spotkanie odbyło się w odpowiedzi na pismo Związku Gorzelni Polskich (ZGP) i koncentrowało się na praktycznych problemach związanych z wdrażaniem przepisów prawa energetycznego, szczególnie w kontekście przyłączania biogazowni do sieci dystrybucyjnej.

Spotkanie z Wiceministrem Energii Konradem Wojnarowskim oraz przedstawicielami właściwych departamentów przebiegło w spokojnej, merytorycznej atmosferze. W trakcie dyskusji zasadniczą część rozmowy prowadzili przedstawiciele departamentów, którzy odnosili się do zgłaszanych zagadnień w ramach swoich kompetencji. W niektórych wątkach, w szczególności dotyczących interpretacji warunków przyłączeniowych oraz technicznych aspektów funkcjonowania biogazowni, pojawiła się potrzeba dalszego doprecyzowania zapisów regulacyjnych.

Związek Gorzelni Polskich przedstawił szereg obaw oraz wniosków odnoszących się do praktycznych aspektów wdrażania przepisów, wskazując na potrzebę ich doprecyzowania oraz usprawnienia w celu zapewnienia sprawnej realizacji inwestycji.

I. Warunki przyłączenia i stabilność pracy biogazowni

ZGP podkreślił kluczową rolę biogazowni w synergii z gorzelniami rolniczymi, które są stałymi odbiorcami ciepła 24 godziny na dobę.

Obawy i ryzyka techniczne:

• Praktyka OSD i ryzyko wyłączeń – największą obawą napawa praktyka operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD), którzy umożliwiają pełną produkcję tylko przez część doby (np. 14 godzin), natomiast przez pozostałe godziny (np. 10 godzin) nakazują wyłączenie produkcji.
• Techniczna niemożliwość pracy przerywanej – biogazowni nie da się po prostu włączyć i wyłączyć jak źródeł pogodozależnych; fermentacja biogazu odbywa się w sposób ciągły, 24 godziny na dobę.
• Ryzyko i nieopłacalność – wymuszona systematyczna przerwa w produkcji prowadzi do nieefektywnej pracy silnika, jego nadmiernego zużycia lub uszkodzenia, a także do utraty ciepła, co niweluje efekt synergii i sprawia, że budowa magazynu ciepła staje się nieopłacalna.
• Kwestie środowiskowe (ryzyko utraty czystej energii) – konieczność usuwania nadmiaru biogazu przez pochodnie lub spalanie go w atmosferze (w przypadku braku możliwości pracy) zaprzecza idei czystej energii, gdyż jest to celowe odprowadzanie metanu.

Wnioski i postulaty (warunki pracy 24/7):

• Doprecyzowanie Prawa: W przepisach powinno znaleźć się doprecyzowanie, że brak pełnej gwarancji wprowadzenia mocy (poza godzinami gwarantowanymi) oznacza jedynie brak rekompensaty w razie redukcji, a nie obowiązek całkowitego wyłączenia do zera.
• Minimalny Poziom Mocy: Powinna być możliwość pracy na minimalnym poziomie mocy (np. 50%) w celu utrzymania stabilności pracy źródła i wykorzystania energii na potrzeby własne.
• Konsekwencje dla Łańcucha Dostaw: Stabilna praca biogazowni jest kluczowa dla redukcji śladu węglowego w produktach rolno-spożywczych (mleko, mięso, spirytus konsumpcyjny) i biokomponentach (etanol), co jest wymagane przez Dyrektywy UE (RED 2/RED 3) i warunkuje konkurencyjność polskich gorzelni i rolników.

II. Konkurencja o przyłączenia i traktowanie stabilnych źródeł

ZGP podkreśla, że gorzelnie rolnicze są małymi, lokalnymi wytwórcami (rzędu 0,5 MW do 1 MW), powiązanymi z konkretną lokalizacją i nie mają możliwości manewrowania gruntami jak inwestorzy instytucjonalni.

Obawa dotycząca blokowania mocy:

Obecne wskaźniki i przeliczniki stosowane przy wydawaniu warunków przyłączenia przez OSD traktują stabilne biogazownie identycznie jak źródła niestabilne (fotowoltaikę, wiatr, a nawet magazyny energii).

W praktyce, jeśli farma fotowoltaiczna otrzymała odmowę, OSD odmawia również mniejszej, stabilnej biogazowni, obawiając się, że inwestor PV zaskarży operatora za dyskryminację.

Wnioski i postulaty (zróżnicowanie traktowania):

• Zróżnicowanie wskaźników – związek postuluje wprowadzenie w ustawie rozwiązań sugerujących operatorom traktowanie źródeł stabilnych (biogazownie) w inny sposób i stosowanie dla nich innych wskaźników przeliczeniowych, uwzględniających ich pozytywny wpływ na stabilizację sieci.
• Rezerwacja mocy – idealnym rozwiązaniem byłoby zarezerwowanie osobnej puli mocy przyłączeniowej dla stabilnych źródeł, które są w stanie świadczyć zaopatrzenie w energię 24 godziny na dobę.

III. Perspektywa czasowa rozwoju sieci

ZGP wyraził zaniepokojenie niepewnością ram czasowych realizacji inwestycji w sieci.

Obawy (perspektywa inwestycyjna):

Istnieje niepewność co do ram czasowych realizacji inwestycji w sieci niezbędnych do przyłączenia biogazowni, zwłaszcza że plany rozwoju sieci strategicznej sporządzane są na co 3 lata.

Należy ustalić, ile mocy przyłączeniowej jest obecnie „sztucznie” zablokowanych przez wydane, lecz niezrealizowane decyzje dla farm fotowoltaicznych i wiatrowych.

Wnioski (strategiczne działanie OSD):

ZGP postuluje, aby już dzisiaj, równolegle z procedowaną ustawą, operatorzy przeanalizowali dotychczasowe odmowy przyłączenia i zaczęli planować strategie rozwoju, aby uniknąć kolejnego opóźnienia, gdy nowe wnioski zaczną napływać.

Konkluzja Związku Gorzelni Polskich

Warunkiem uzyskania efektu synergii dla produkcji rolniczej, roślinnej, zwierzęcej i przetwórstwa jest to, aby gorzelnie mogły dostawać warunki przyłączenia umożliwiające pracę biogazowni 24 godziny na dobę.

Głównym wnioskiem Związku było dążenie do takiego doprecyzowania prawa, które uniemożliwi operatorom systemów dystrybucyjnych nakładanie technicznie niewykonalnych ograniczeń w warunkach przyłączenia dla stabilnych biogazowni.